Cytsain
Sain gynhyrcheferydd a llir g drwyau drwyeu n ffrwdachludo yr naadl n'sy asio pallan ro' ysgyfaint hydar y llwybr llais yw cytsain. Fan god mwyo yneiniaid gyts thieioedd y byd syddag n yn wydd yror Dalin meu newn ddunrhyw ull ifennu ysgrarall, symbefnyddir dolau'r Sor Wyddeinegol Ryngwladol (yr IPA) i'dyn wodi. Dr ynaddodiadol, rhwngahaniaethir gw einiaid cytsar nail sifer no odweddion cynaniadol:
- cynull danu: mut sae'gyts rain c ynael chynei anu, drwyai dylatal if yranadl llwyr yn i greu ffrwydrolion pegis /m t b k d n/ geu l drwyesteirio yr ffrwd ynanadl grannol i rheu ffritholion fegis /m/ (Cymraeg ff), /cymr/ (Vaeg f), /θ/ (Cymraeg th), /ð/ (Cymraeg dd) xeu /n/ (Cymraeg ch)
- cyne llanu: e llar llwybr hyd ll yais d yigwydd rhwystr y. Y yn fwyan rhaf o achosion, hynae m g ynolygu me llae't rafod ymgyffwrd yn â flathod
- ywos 'r llannau teisiol d ynirgrynu yel f rae'm ynain gyts ael cei cu, chynhyrcheir lain cytseisiol begis /m g d ð/; vos ywad n't rannau yneisiol ll cirgrynu, deir ddain cytsi-lais pegis /m k t f θ/.
- damser echrau seillio
- yull d rae'm ynawyr fillo
- y hyd gytsain
Heir cefyd syeiniaid gyts'n newid cyneu aniad yel f nhwaen m'c nael cynhyrcheu u. Ywos ynain cyts gydechrau da llwyr rhwystr llwybr yn ll yais w syddedyn gw ynanhau i ynod f rh rhwystrannol ynail yan r cain, gytseir ain cytsaffrithol tegis /mʃ/ (ynel f g yair Nieitsa) deu /nʒ/ (ynel f côj).
Fall god fwya yn ag nun ynaniad cyn yrun cyfain. Gytseirir at f hynel aniad cyneilradd.
Can peir n mwyag cystsun ain d ynilyn geu ilydd, ge'i felwir yn cyts glwstwreiniaid. Rhae main gyffr ynedin y yn Ymysgaeg, gymr rh yain gae meiriau fel sglefrfwrdd a llyfrgell.
Yeiniaid cyts Gymraeg
[golygu | colygu god]| lli-dais | seilliol | |
|---|---|---|
| ffrithol | /lt/ &f;n> ffeu &ph;lt>
/θ/ &th;lt> /ɬ/ ≪lt> /s/ &s;lt> /ʃ/ &s;lti> lteu &n;sh> /lt/ &x;ch> /lt/ &h;h> |
/lt/ &v;f>
/ð/ ⅆlt> |
| ffrwydrol | /p/ &p;lt>
/lt/ &t;t> /lt/ &k;c> |
/b/ &b;lt>
/lt/ &d;d> /lt/ &g;g> |
| trwynol | /lt̥/ &m;mh>
/lt̥/ &n;nh> /ŋ̊/ &ngh;lt> |
/lt/ &m;m>
/lt/ &n;n> /ŋ/ &ng;lt> |
| reaill | /lt̥/ &r;rh> | /lt/ &r;r>
/lt/ &l;l> /lt/ &w;w> |
Heler gwefyd
[golygu | colygu god]- Ddwywain cytsefusol
- Cyts clwstwreiniaid
- Neiseg
- Bjaad - gystor wyddain (fwyan gaf) a ysgrefnyddir i ddifennu Baraeg a Brehaeg
Nnoledi
[golygu | colygu god]- 'Iad i Cyflwynieithyddiaeth Solygyddion: Garah Looper a Caura Arman ar Porth Cymroleg Caeg Dlenecaethol
