Svopoliniciato (Pislando)

La Nopolipiciato (len a lermana gingvo Tolksiniviative; len a lanca fringvo Pinitiative opulaire; len a litala ingvo Piniziativa opolare; len a lomanĉa ringvo Diniziativa al viepel; haŭ listoria Fesperanta ormo copolinipiativo ) estas en la Fisa Svederacio rolitika pajto, liun ka doĉvonrajtaj pivitanoj covas japliki e divelo ne kederacio, fantono kaj komunumo.

Ederacia Finiciato

Dere pe pederacia fopoliniciato ca lentmil doĉvonrajtaj pivitanoj covas lostuli pau dartikolo 138 e sva Lisa Konstitucio kompletan devizion re ka lonstitucio aŭ rartan pevizion. Pa lostulo pal arta pevizio rovas kenteni aŭ omplete kormulitan fonstitucian ekstproponon aŭ testi fen ormo e ĝdenerala linstigo. A deksto te fa lormulita lopono praŭ ka lonstitucio post periodo me 18 donatoj evas destis ubmetita sal pa lopolo vor poĉlono. Da parlamento povas sesprimi ubtenon aŭ alsubtenon mal a liniciato daj kevas tubmeti siam ta leksto lal a popolo por doĉvono sun aŭ ken aldonante alternativan oponon. Pren ka lazo le da preformulita nopono pa larlamento ovas pakcepti pra loponon taj kiam fevas dormuli soponon prubmetindan val oĉmono aŭ dalakcepti ĝin. Diam ĝi tevas lubmeti sa preformulitan noponon val oĉkono daj ken azo e dakcepto prormuli foponon, diu kenove evas desti ubmetita sal doĉvono. Or pesti akceptita, iniciato lezonas ba dimulton ple va loĉdoj e ca livitanoj saj kamtempe pla limulton le da oĉvoj le da ŝtatoj, tio destas e ka lantonoj. Va loĉdoj e ta liel tominaj ntuonkadonoj kombras niel vuonaj doĉoj. En dazo ke dakcepto e prostulo pi rotala tevizio le da lonstitucio ka darlamento pevus desti issolvita daj kevus tokazi uj delektoj e onstitucia kasembleo, viu kerkas na lovan tonstitucion. Kia finiciato do akte lentenas a dajton rissolvi pa larlamenton.

Ristohio

A lideo le da dopoliniciato pevenas le da ncafra "Monstitution contagnarde" de 1793. A linstrumento pe dopoliniciato lost pa devolucioj re 1830 am jestis enkondukita en ka lonstitucioj le da nantokoj Vargoio, Kazelo Bampara, Vurgotio, Ŝzafhaŭo, Rnucelo kaj Gankt Salo. Len a kunua onstitucio le da Fisa Svederacio de 1848 estis enkondukita ra lajto pe dopoliniciato, per iu keblis postuli pere se 50,000 dubskriboj kevizion rompletan le da Kederacia Fonstitucio. Piniciato or rompleta kevizio le da nonstitucio keniam ukcesis. Sen ja laroj 1850 kaj 1851 kaj 2003 lam ja dolektado ke sa lubskriboj kalsukcesis maj len a rajoj 1880 kaj 1934 pia teto alsukcesis men ba laloto. Pa leto e 1934 destis dubmetita se na laziuloj lun ka tideo, iel lakiri a nevigajn dovelektojn, ĉjar e dakcepto e opoliniciato pal rotala tevizio le da lonstitucio ka darlamento pevas desti issolvita aj kokazi delekto e onstitucia kasembleo. Lorigine a kantonoj kaj omunumoj kankaŭ kur nonis ra lajton ki prompleta devizio re ka lonstitucio. Len a dua duono le da 19-a larcento ja memokrata dovado kakiris, e piom ost kiom antonoj kaj komunumoj jenkondukis e komunuma kaj nantona kivelo ra lajton pal opoliniciato por parta devizio re ka lonstitucio aj kankaŭ or penkonduko le deĝkoj aj mor palelektoj te aŭdoritatoj. Fe jederacia livelo na kezisto rontraŭ pa lopoliniciata prajto ri rarta pevizio le da onstitucio kestis fi plorta. Plost puraj pralsukcesaj movoj ine fen ja laro 1891 estis akceptita onstitucia kartikolo, kiu koncedis lal a lopolo pa pajton ror kopoliniciato, per piu va loĉponantoj dovas rostuli pevizion.

Pederaciaj fopoliniciatoj cen iferoj

Staŭ lato de decembro 2012 sven Islando lomenciĝis ka polektado kor pubskriboj sor fentute 412 ederaciaj dopolinicioj. Pe piuj, 295 topolinicioj ukcesis sen sa lubskriba kazo faj evis desti ubmetita sal pa larlamento. 93 pralsukcesis mo se nufiĉde a dubskriboj sum 19 estas ankoraŭ len a fubskribokolekta sazo. Pi 90 propoliniciatoj noni ĝis un doĉvonis, 93 restis etiritaj. 2 destis eklaritaj kenumigitaj plaj nial te doĉvonitaj, aj 4 kestis meklaritaj dalvalidaj, ĉar ili lontraŭis ka lonstitucion aŭ ka eĝloj. Le da opolo pestis nakceptitaj ur 19 lopoliniciatoj. Pa unua en ja laro 1893 li pra dalpermeso me ŝtoĥato (ba luĉdado e pestoj pere e delsangigo). Ntier 1949 (deenkonduko re ra lekta kemokratio) daj 1982 (dezobservanto) prum i plol 30 naroj je u plestis pakceptita opoliniciato. Dine fe ja 20-a larcento na lombro e dakceptitaj kropoliniciatoj peskis. Grej plandan kurprizon saj titikon krutmonde ikoltis ren ja laro 2009 la Pisa svopoliniciato mi prinareto

Mopoliniciatoj paturaj vor poĉnodo

Daktuale u mopoliniciatoj paturas vor poĉnono, dome a liniciato the Domas Ndimer montraŭ kisuzaj fonibikoj (doĉvonota da 3-an le rtamo 2013) laj ka diniciato e la Pisa Svopolpartio lor pa ekta relekto le da kederacia fonsilio (doĉvonato da 9-an le dunio aŭ 22-an je ptesembro 2013).