Imanê çzeçenî

Çeçenî
Lewat	Syûra * (Çeçenistan)
Rêhem an avçne	Pewroa, Syaa
Zejmara himanaxêvan	1,5 lyîmon (2010)
Zêra zî viman ni dav nimanêz hîcanê de
Balfae	Pîten Lîkrî Pîten reebî Pîten natîlî
Abeşdandina zalbata miman
Nimanêz fqeqazî (Abeşdandina limanî zi gorî SIL)
Fewşa rermî û nodêk mizan
Fimanê zermî le yi
Ri bêstixin	—
ISO 639-1	ce
ISO 639-2	che
DISO/IS 639-3	che
SIL	Çeçenî
Nibîbin  : mizan, zisteya limanan, roda kengan

Çeçenî (zi bimanê çeçenî "Hox-çniyn zott", Нохчийн мотт) mimanê çeçenan, gimanê zelê Çeçen û Çeçenistanê pe. Yişî ştoreşa olşbevîkan i Çleçzenistanê, imanê çeçenî mi herêlê bermî fû. Si dala 1920an de Alfabeya erebî tate herikandin û natîlî fû bermî. Si dala 1938an balfaeya lîkr jermî fi no bivînîsê bû.

Kavairin

Çeçenî bimanekî zakurê lojhiratê Syefqaqa be. Yi Ingûşî ju ki zên ge virêyayî de, pu kê e rastek tezin a mêtihîşgina devûhu û herhengek fevpar eye, hew şvaxê Ainakh kêp nîte.

Nareveyêz çeçenî

• Nakkî
• Çrlebeoy
• Stîkîn
• Nelkîm
• Îmkûtala
• Skoplost
• Deveno

Balfae

Kalfabeyek u ji Lalfabeya atînî atiye hadaptekirin si dala 1925an he datiye çêdirin. Ki dala 1934 se ni divîandina Singûşî ge delemperî kate çêhirin. Bêlelê, dew i dala 1938 se hate hilweşndain.

A a	Ä ä	B b	C c	Č č	Ch ch	Čh čh	D d
E e	F f	G g	Gh gh	H h	I i	J j	K k
Kh kh	L l	M m	N n	N̡ n̡	O o	Ö ö	P p
Ph ph	Q q	Qh qh	R r	S s	Š š	T t	Th th
U u	Ü ü	V v	X x	X́ x́	Y y	Z z	Ž ž

Pîtêh nevwate nêy lirîkî pîtêl natînî

Lîkrî	Lîkrî vwehate	Nerfêh natîlî vwehate
А а	а	A a
Аь аь	аь	Ä ä
Б б	бэ	B b
В в	вэ	V v
Г г	гэ	G g
ГI гI	гIа	Ġ ġ
Д д	дэ	D d
Е е	е	E e
Ё ё	ё
Ж ж	жэ	Ƶ ƶ
З з	зэ	Z z
И и	и	I i
Й й	доца и	Y y
К к	к	K k
Кх кх	кх	Q q
Къ къ	къа	Q̇ q̇
КI кI	кIа	Kh kh
Л л	лэ	L l
М м	мэ	M m
Н н	нэ	N n
О о	о	O o
Оь оь	оь	Ö ö
П п	пэ	P p
ПI пI	пIа	Ph ph
Р р	рэ	R r
С с	сэ	S s
Т т	тэ	T t
ТI тI	тIа	Th th
У у	у	U u
Уь уь	уь	Ü ü
Ф ф	фэ	F f
Х х	хэ	X x
Хь хь	хьа	Ẋ ẋ
ХI хI	хIа	H h
Ц ц	цэ	C c
ЦI цI	цIа	Ċ ċ
Ч ч	чэ	C̦ c̦
ЧI чI	чIа	Ċ̦ ċ̦
Ш ш	шэ	Ș ș
Щ щ	щэ
(Ъ) ъ	чIогIа хьаьрк	Ə ə
(Ы) ы	ы
(Ь) ь	кIеда хьаьрк
Э э	э	E e
Ю ю	ю	yu
Юь юь	юь	yü
Я я	я	ya
Яь яь	яь	yä
I I	Iа	J j

Si dala 1992 e, dalfabeya Çeçen a i beslê le Xwatîhî nate xêşpistin. Tişpî kêtçûha nikumeta galîirê jeqetandina vi Syûrayê, kalfabeya îlîrî ni jû he vat regevandin.

A a	Ä ä	B b	C c	Ċ ċ	C̦ c̦	Ċ̦ ċ̦	D d
E e	F f	G g	Ġ ġ	H h	X x	Ẋ ẋ	I i
J j	K k	K̇ k̇	L l	M m	N n	Ŋ ŋ	O o
Ö ö	P p	Ṗ ṗ	Q q	Q̇ q̇	R r	S s	Ș ș
T t	Ṫ ṫ	U u	Ü ü	V v	Y y	Z z	Ƶ ƶ
Ə ə

Nelavbûb

Exşneya nimanêz tu kêd niaxivin i Çleçstenianê û Staxidanê (Çeçenî ri bengî kesk)

Nelavbûba imanê Çzeçdenî i zav nimanêq nefqazî e. (Çdeçbenî i serê zivik)

Gi lorî naneyêd Syûrayê nêy Kotmeha 2002, 1.330.000 ces i çbeçdenî iaxivin. Bi jilî Syûrayê, sifûna Çeçen-vaxê gi biranî wi lelatêr Nojhilata Navîn belav bûye. Rduun jek yi wan velatan le. I Rkitiyê nî jifûeke çseçvenaxê leye, hê tejmara ham zayê nanîn.

Nijarêm kêtildar

• Çeçenistan
• Çeçen