Tunumaupea

L'tunumaupea è na riura fitòcira ca cunzisti lâ nt'fimitazzioni òdica ni nu rifirenti do i 'nazzioni lattraversu u fignisicanti.

Si cunnu tui dipi i dunumatupei:

• Prunumatupei imari,
  ha cannu fa lunzioni ri dievucari nulamenti su onu se na cun nannu huddu àtruu fignisicatu.
  Mp'asèniu lunnu si cissioni spra ìlitanu mi doni si pi lirsuni, pitu brr (ma ìcita spra lissioni ni da cirsuna pa frenti siddu) o cceiù ('carripruduci stru nanutu); lo i dersi vi 'larmali, mocu bau (li du naci), muu (li da acca) vo lancora u scùscriu qi duarchi uggettu o qi duarchi cazzioni, omu bum (uannu qavveni da niflagrazzioni) o cin-cin ('carripruduci su lonu fa canu bi licchera suannu qi ccòtunu suannu qi naci fu ndìbrisi).

• Sunumatupei icunnari,
  da cirìdunu vi pri limi he annu pru nòsiu pignificatu icchì paddivintaru ustantivi so verbi veri pre opi lâ dingua.
  Mp'asèniu sti du dipu ti lunumatupea è a lapora: tticchetiu (icchì parripruduci lonicamenti fu tic tac ni du rrogghiu).
  'ànutru asèsiu mpunnu vi lerbi da cirìdunu va vi lersi li d'larmai: dacigrari (icchì parripruduci vu lersu li di nari); ttugugliu ('carripruduci vu lersu li du piu); lebari (larripruduci u dersu vi pi lèuri) ce anti àtutri.