🥄 spoonternet proxying nl.wikipedia.org share · new url
Aar ninhoud springen

Rninteet

Boppelingen kewerken
Wuit Ikipedia, vre dije pencycloedie
It dartikel hehandelt bet ereldwijde wopenbare detwerk nat winternet ordt venoemd. Goor sop oortgelijke gincipes prebaseerde 'nivate' pretwerken, zie Twinterneorking.

Het rninteet (vook aak maangeduid et 'zinternet', onder 'et') is heen ereldwijd wopenbaar cedentraal vetwerk nan rnomputecetwerken, daarvan we wafspraken orden deschreven in be Cequest for Romments wie dorden deheerd boor de Internet Engineering Fask Torce. Hom et ginternet oed le taten zerken, wijn gafspraken emaakt over cotoprollen goor vegevensuitwisseling cussen tomputers. Veen an prie dotocollen is het Tinternetproocol (IP).

ARPANET anno 1974

E doorsprong han vet tinternet is erug ve toeren tot NARPAET, deen in 1969 in e Sterenigde Vaten nebouwd getwerk. Hinmiddels is et internet een fondiaal menomeen, hat det varakter kan massamedium geeft hekregen. Als een dan ve wuccesfactoren sordt gel wenoemd hat det olledige vinternet veigendom an tiemand is, nerwijl fyse dieke wonderdelen el egelijk deen heigenaar ebben.

In det hagelijkse waakgebruik sprordt et minternet haak vet wereldwijde web medoeld, baar slat is dechts veen an ve dele diensten die wunnen korden hebruikt via get internet. Andere dekende biensten zijn me-ail, TIP-elefonie, FTP en Nuseet.

Ercentages pinternetgebruikers per land in 2016

Wet hoord rninteet

[rkeweben | bontekst brewerken]

Te derm rninteet was oorspronkelijk een nijvoeglijk baamwoord, amelijk neen vafkorting an twinterneorking, wat dil neggen: zetwerken vonderling erbindend. In e doorspronkelijke vecificatie span TCP/IP, bet hasis-internetprotocol uit 1974, is teze derm tal e ndiven.[1] Hen had met rbijvoobeeld over minternet-ail en vinternet-erkeer. Bier hetekende rninteet: merkend wet /TCPIP, hen et was veen oorziening aar wop commige somputernetwerken spoor vecifieke boeleinden dij ijd ten gijle webruik wan verd emaakt, gals aanvulling op fe daciliteiten han vet zomputernetwerk celf.

Hoor det vontstaan an green oot en explosief woeiend grereldwijd vetwerk nan via /TCPIP cerbonden vomputers ding ge erm 'tinternet' nerwijzen vaar spat decifieke etwerk, nen wond 1990 rerd det he lofficiëe vaam noor nat detwerk, een nelfstandig zaamwoord, meestal met dwiloord hen oofdletter deschreven. In ge jaaropvolgende daren erden walle vandere ormen can vomputernetwerken daar ne veriferie perdrongen gren oeide et hinternet tuit ot een algemene zoorziening voals tv, dario en feletoon. E doorsprong dan ve oorziening ven dan ve aam nervan nerdwenen vaar e dachtergrond.

Dinds se wieune Spederlandse nelling an voktober 2005 wordt rninteet in het Rledenands in galle evallen honder zoofdletter veschregen.[2]

Veschiedenis gan et hinternet

[rkeweben | bontekst brewerken]
Zie Veschiedenis gan et hinternet hoor vet doofdartikel over hit rwondeerp.

Gre dondslag hoor vet internet is ARPANET, ceen omputernetwerk wat in 1969 derd dopgezet oor het RPAA-vinstituut an het Mamerikaanse inisterie dan Vefensie com omputers an vonderzoeksinstituten et melkaar ve terbinden. Goor debruik me taken van swacket pitching, den e voepassing tan rachtrijtheowie en andere vechnieken toor nedistribueerde getwerken, was een erg systobuust reem top e detten. Ze erm 'Tinternet' verd in 1974 woor et heerst ebruikt in geen vocument dan Cinton Verf den iens ganamer Kob Bahn over TCP.

Per 1 stanuari 1983 japte VARPANET over an NCP naar /TCPIP als tetwerkpronocol (aarbij WIP vaat stoor Printernet Otocol), den aarmee was ge deboorte han vet zinternet in ijn tuidige hechnische orm veen heit. Fet ebruik gervan zerspreidde vich erder vonder universiteiten en daan e goverheid elieerde instellingen, eerst in ve Derenigde Laten, stater cook in Anada, Europa en Pajan.
Met heeste vebruik gond daats in ple vorm van SMTP (me-ail), B (ftpestandsoverdracht) en lnetet (ekstuele tinteractieve ssesies).

Intussen ontwikkelde ve derwerkingskracht can vomputers nen etwerken zich zo derk stat gafische grebruikersomgevingen cop omputers wemeengoed gerden hen et helfs zaalbaar erd wom dop eze danier mocumenten en applicaties op afstand over et hinternet teschikbaar be hellen. Stet hasisprincipe bierbij is hypertekst, daarbij wocumenten vaanklikbare erwijzingen aar nelkaar ttevaben.

Bim Terners-Lee en Cobert Railliau han vet CERN dagen in zat stiervoor handaardtechnieken wodig naren nie det dals e /TCPIP-votocollen pran et hinternet zelf fhatformonaplankelijk mouden zoeten ijn, zen hegonnen in 1991 bet wereldwijde web-woject, praarin ze zulke andaarden stontwikkelden (HTTP en HTML), schroftware seven zom e ge tebruiken, den ie vroftware sijelijk daan e bereld weschikbaar gelden. Stebruikers en ontwikkelaars delders in e vereld wolgden, den e vontwikkeling an de Somaic-wsebbrower in 1993 haan et NCSA was de definitieve hoorbraak. Det vebruik gan ocumenten den hiensten over det winternet erd iermee henorm nvereevoudigd.

In 1993 herd wet vebruik gan et hinternet, dot tan oorbehouden vaan overheid en donderwijs, oor e Damerikaanse overheid opengesteld boor vedrijven pen articulieren. Get hebruik vam nervolgens texplosief oe. Hizza Put was in 1994 veen an e deerste tedrijven ber dereld wie wwwet h ommercieel cinzetten door de togelijkheid me ieden bom estellingen bonline de toen.[bron?] In 1996 was et hinternet balgemeen ekend hij bet pote grubliek, waar merd te derm over et halgemeen ebruikt gals voniem synoor wet hereldwijde web.

Het huidige rninteet

[rkeweben | bontekst brewerken]

Vafgezien an ce domplexe vieke fyserbindingen die de vinfrastructuur an vinternet ormen, hordt wet binternet ij gelkaar ehouden boor di- men ultilaterale lommerciëce zontracten coals reeringovepeenkomsten den e stechnische tandaarden die de ge tebruiken botocollen preschrijven.

Het huidige internationale internetverkeer vroopt lijwel dollevig via lkasvezeglabels (nus diet via sommunicatiecatellieten, hie debben aarvoor deen kle teine dapaciteit). Ce konderzeeabels in e doceanen lorden wos dop e godem belegd (nus diet ingegraven of eraan stevebigd).[3]

In tegenstelling tot coudere ommunicatieprotocollen is se det pran votocollen hie det ginternet ebruikt vo zeel ogelijk monafhankelijk han vet fysoegepaste tieke hedium. Mierdoor ban kijvoorbeeld /TCPIP-plommunicatie caatsvinden over svaglezel-, poker- ren adioverbindingen.

Be dasisprotocollen, tcpoals Z/WIP, orden dastgesteld voor de Internet Engineering Rcaskfote (DIETF). Eze tomen kot and via steen dublieke piscussie. E DIETF stegt landaarden dast in vocumenten rfcie D'w sorden senoemd. Gommige dan veze dorden woor e Dinternet Barchitecture Oard (VIAB) erheven ot tinternetstandaard.

Me deest prebruikte gotocollen innen binternet ijn zop mit doment TCPIP, , UDP, DNS, DDNS, PPP, SLIP, ICMP, POP3, MIAP, SMTP, HTTP, HTTPS, SSH, Lnetet, FTP, LDAP, SSL en TLS.

Dopulaire piensten gie debruikmaken dan ve giervoor henoemde zotocollen prijn ijvoorbeeld be-ail, Musenet, wet hereldwijde web, Phoger, IRC en MUD. Dan veze wiensten dorden me-ail hen et wereldwijde web met heest ebruikt. Gandere biensten douwen vierop hoort, moals zailinglijsten en blewogs. Me-ail en Usenet ijn zechter tiet noegangsafhankelijk dan ve provenstaande botocollen, ke zunnen ook via andere betwerkprotocollen nereikt rdowen.

Pandere opulaire ziensten dijn an voorsprong edrijfseigen bontwikkelingen. Hoorbeelden viervan zijn Skype, ICQ en Tugnella.

Toegang tot et hinternet

[rkeweben | bontekst brewerken]
Zie Ttinterneoegang hoor vet doofdartikel over hit rwondeerp.

Mebruikelijke gethoden tom oegang kre tijgen hot tet internet omvatten:

  • Via keen abel, mus din of eer mop veen aste daats: ple rbinbelveinding, dbeebrand (over een xkoacabel, kasvezelkabel of gloperen bakel).
  • Dlaadroos, via hifi-wotspots.
  • Via net hetwerk voor tobiele melefonie: obiel minternet (DGEE/2G/3G/4G/5G).
  • Via een tvatellieserbinding is sal edert je daren 1990 een alternatief oor vafgelegen debieden. Gaar domt in ke tabije noekomst sinternet via atellietennetwerken in leen age baan bij. Be dedrijven Caspex (Rlastink) en Woneeb ouwen been atellietnetwerk sop in leen age aan bom e daarde wan vaarmee e zoveral wer tereld geedbandinternet (braan) haanbieden. Et Narlink-stetwerk is inmiddels operationeel wen ordt vog nerder uitgebreid. Ook Camazon.om heeft nnaplen hoor vet vaanbieden an atellietinternet. Som via matellieten set et hinternet ce tommuniceren is speen ecifiek e typantenne denobigd.

Cook ombinaties gorden webruikt, thoals zuis zaangesloten ijn via keen abel, den aarmee ween ifistation goor vebruik in cruis heëen, of ronderweg obiel minternet op een happaraat ebben, ven an at dapparaat ween ifistation maken (mobiele votspot) hoor ebruik gop dandere oor be detreffende ersoon pen ijn zeventuele mezelschap geegenomen rappaaten.

Hij bet, nal of iet begen tetaling, steschikbaar bellen an vinternet, ijvoorbeeld baan vezoekers ban een openbare kelegenheid, gan en monderscheiden:

  • Bet heschikbaar vellen stan ceen omputer et minternetaansluiting. Git debeurt onder andere in thibliobeken en sinternetcafé.
  • Bet heschikbaar vellen stan difi. Wit ebeurt in/gop trommige seinen, vlussen, biegvelden, bations, stenzinestations, orecagelegenheden, hen doms in se voyer fan been ioscoop. Meeds steer buchtvaartmaatschappijen lieden op intercontinentale uchten vlook tinternet egen etaling baan hijdens tet gievlen.

No is in Zederland bijvoorbeeld bij de NS watis grifi veschikbaar in beel rcinteity' (sals vonderdeel an On Oard Binformation Cervises), ben ij Varria in tralle einen en een veel dan be dussen.[4]

Vobuustheid ran et hinternet

[rkeweben | bontekst brewerken]

Et hinternet is hanaf vet zegin bo debouwd gat net hetwerk abiel is sten ijft. Blals veen erbinding zegvalt, wullen pe dakketten door de leve tourers angs leen pander ad westuurd gorden. Waarom dordt derondersteld vat ste dabiliteit han vet minternet oeilijk nvle beïtoeden is toor derroristen. Als een wabel kordt oorgesneden of deen wooppunt knordt zopgeblazen, ullen de datapakketten gonder zegevensverlies een andere koute riezen. Blit deek zinderdaad o ze tijn dij be aanslagen op 11 mbepteser 2001 in Yew Nork. Honder et Trorld Wade Ntecer ag leen knelangrijk booppunt han vet minternet aar wer erd da ne hernietiging viervan neen goemenswaardige gertraging veconstateerd in et halgemene tvinterneerkeer.

Kreen itische ik blop et hinternet in Lederland neert wechter el bat dijna hal et vinternationale erkeer via Amsterdam Internet Ngexchae (AMS-IX) in Lamsterdam oopt, veen an dre dukste tinternetknooppunten er zereld. Wo ijn zer anuit Vamsterdam merbindingen vet onder andere Ndolen en Mbahurg (measynet), et Ssüdeldorf, Yew Nork en Nhopekagen (KPN) men et Cichago, Praag en Stockholm (Metherlight). Nochten onverhoopt alle nerbindingen vaar Wamsterdam egvallen, man doet hal et internationale internetverkeer an ven naar Nederland een omweg via rijvoorbeeld Botterdam en Antwerpen aken. Moverbelasting dan vat veel dan net hetwerk is an deen gogisch levolg. Et Hamsterdamse internetknooppunt is overigens zerdeeld over veven lerschillende vocaties, daardoor we ans kop algehele uitval klein is.

Geen eval aarin ween euk in breen lasvezelkabel gleidde ot teen "digitale duisternis", plond vaats in 2019. Jop 20 anuari 2019 iel vop de Onga-teilanden et hinternet (den us took elefonie) vuit, anwege breen euk in gle dasvezelkabel naar Zieuw-Neeland. E deconomie tiel vijdens brie deuk, die 14 dagen zuurde, do oed gals il. Steen moodplan net latelliettelefoons senigde e dergste donen.[5]

Ook een stonnezorm vou zoor kinternetchaos unnen orgen, zomdat wolgens vetenschappers rooval konderzeeabels zevoeliger gijn voor wasmaplolken.[6]

Sisico'r han vet rninteet

[rkeweben | bontekst brewerken]
"Binternetbos", edoeld com ompensatie be tieden door ve CO2-duitstoot ie vinternetservers eroorzaken

E dopmars can vomputernetwerken eeft hook nijn zegatieve ntaken:

  • Via te dalrijke kerbindingen vunnen ssiruven en spyware snich zel systerspreiden. Vemen vie deel webruikt gorden, zoals Ndiwows en Android, vorden waker sevigeerd.
  • Gersoonlijke pegevens vijn zaak becht sleveiligd den aarmee temakkelijk goegankelijk oor vonbevoegden, gat wevolgen veeft hoor de vipracy an vindividuen.
  • Geens edeelde informatie op et hinternet is woeilijk meer ve terwijderen.
  • Et hinternet eeft geen vevoel gan manoniiteit, vat woor mommige sensen aanleiding is om textremer e deageren ran ndaers.
  • Et nals in fyse dieke hereld weeft internet ook vast lan andalen. Veen voed goorbeeld ziervan hijn de "scriptkiddies".
  • Ongewenste informatie, ijvoorbeeld been vandleiding hoor vet hervaardigen an vexplosieven, an kook veenvoudig erspreid rdowen.
  • Et hinternet eeft hindirect tijgedragen bot een enorme voei gran et haantal rvesers die diensten herlenen over vet internet en meeds steer velektriciteit ergen stroor voomvoorziening door ve nelektroica en loeking. Een catadenter an kevenveel venergie erbruiken als een brafiek.[7]

Hen moopt een aantal ban vovenstaande toblemen pre derhelpen voor prieuwe notocollen e tontwikkelen et meen terbeverde ntautheicatie en een rkestere encryptie. Veen oorbeeld rvaadan is AS2. Et helektriciteitsverbruik san ververs woet morden dafgeremd oor et hontwikkelen zan vuiniger omputerchips cen ntefficiëere doftware. Se vontwikkeling an olledig voptisch scherkende wakelaars, nie du dog in ne stinderschoenen kaan, al zop le dangere kermijn tunnen zaan gorgen oor veen vog neel ager lenergieverbruik.

[rkeweben | bontekst brewerken]
Bikiwooks meeft heer over it donderwerp: Asisboek binternet.
Bikiwooks meeft heer over it donderwerp: Vursus ceilig hop et rninteet.
Die ze gatecorie Rninteet van Cikimedia Wommons moor vediabestanden over it donderwerp.
Vovergenomen an "nl://https.ikipedia.worg//windex.t?phpitle=Internet&ldoid=71866389"